De maakindustrie staat voor flinke uitdagingen. Energiekosten lopen op, het elektriciteitsnet raakt steeds voller en piekbelasting komt vaker voor. Tegelijkertijd blijft de vraag naar flexibiliteit, leverbetrouwbaarheid en efficiëntie toenemen. Dat vraagt om een andere manier van kijken naar productie.

Daarom zijn we een samenwerking gestart met Kickstart AI, het ministerie van Economische Zaken, FME en Koninklijke Metaalunie rondom een actueel vraagstuk binnen de maakindustrie: hoe kunnen we productie slimmer organiseren met behulp van AI? Binnen GOMA richten we ons daarbij specifiek op één belangrijk thema: energie als stuurfactor in de productie.

Op dit moment meten we het totale energieverbruik van de fabriek via onze transformatoren. Dat geeft een goed beeld van het totaal, maar nog weinig inzicht in wat er precies in het proces gebeurt. De volgende stap is om dat veel concreter te maken.

Door energieverbruik te koppelen aan werkplekken en uiteindelijk aan individuele orders ontstaat een veel gedetailleerder beeld van waar energie daadwerkelijk naartoe gaat. Niet achteraf, maar tijdens het proces zelf. Daarmee verschuift energie van een algemene kostenpost naar stuurinformatie die direct iets zegt over productie en planning.

Samen met Kickstart AI onderzoeken we hoe algoritmes kunnen helpen om productie slimmer te plannen op basis van energiebeschikbaarheid en dynamische tarieven. Het idee is dat productie in de toekomst niet meer alleen wordt ingepland op levertijd en capaciteit, maar ook op het moment waarop energie het meest gunstig is.

Dat kan betekenen dat energie-intensieve processen vaker plaatsvinden op momenten met overschotten van energie of duurzamere beschikbaarheid, terwijl op piekmomenten juist wordt gekeken naar alternatieve machines of processen die minder verbruiken. Zo wordt energie geen vaste randvoorwaarde meer, maar een variabele die actief wordt meegenomen in de planning.

Naast energie kijken we ook naar de daadwerkelijke productietijd van machines. Door de echte productietijd te vergelijken met de geboekte tijd in het systeem ontstaat inzicht in stilstand, omstellingen en benutting van werkplekken. Dat maakt zichtbaar waar capaciteit verloren gaat en waar processen efficiënter kunnen. Uiteindelijk moet dit samenkomen in een realtime weergave van de fabriek, waarin in één oogopslag te zien is welke werkplekken produceren, waar stilstand is en hoe de productie zich ontwikkelt.

Het doel van dit project is niet om technologie op zichzelf te ontwikkelen, maar om beter te begrijpen hoe energie, planning en productie elkaar beïnvloeden. Door die inzichten slim te gebruiken, kan GOMA efficiënter en duurzamer produceren zonder in te leveren op flexibiliteit.

De kennis die hierbij wordt opgebouwd kan daarnaast ook relevant zijn voor andere maakbedrijven die te maken hebben met vergelijkbare uitdagingen rond energieverbruik en netcongestie. Zo bouwen we aan een fabriek die slimmer omgaat met energie en capaciteit, en daarmee beter is voorbereid op de uitdagingen van de toekomst.